Loading...
నా గోల లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు
నా గోల లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు

9, జనవరి 2018, మంగళవారం

అన్నీ ఎండమావులే.

చాలా రోజుల తర్వాత భాగవతం లోని ఒక భాగం చదివాను. భాగవతుడు అక్రూరుని ప్రసంగమే చదవడం అదృష్టమే.
ఈ మత్తేభం నా దృష్టినాకర్షించింది.

కలలం బోలెడి పుత్త్రమిత్త్ర వనితాగారాది సంయోగముల్
జలవాంఛారతి నెండమావులకు నాసల్ సేయు చందంబునం
దలఁతున్ సత్యములంచు; మూఢుఁడ వృథాతత్త్వజ్ఞుఁడన్ నాకు నీ
విలసత్పాదయుగంబు సూపి కరుణన్ వీక్షింపు లక్ష్మీపతీ!

 అర్థము-
లక్ష్మీనాథుడవైన కృష్ణా! దప్పిక తీర్చుకోడానికి జలము వలె తోచే ఎండమావులకు ఆసపడు విధంగా స్వప్నసమానములయిన పుత్రులు, మిత్రులు, కళత్రము(భార్య/భర్త), గృహములు - మొదలైన జంజాటము సత్యమని భావిస్తుంటాను. మూఢత్వము నాది. మిథ్యాతత్త్వజ్ఞత నాది. ఇలాంటి నాకు ప్రకాశించు నీ పాదాల జంటను చూపి కరుణతొ కటాక్షించు.

భావము సుగమము.


15, నవంబర్ 2017, బుధవారం

ఉత్పలములు

అప్పుడప్పుడూ వ్రాసుకున్న పద్యాలలో కొన్నిఉత్పలమాలలు -

ముగ్గురమ్మలు-

వీణను చేతఁ బూని యలివేణిగ బ్రోచిన వాణి రూపమై
పాణిని శూలమున్నిలిపి భక్తుల గాచిన గౌరి రూపమై
రాణిలు తీరుగా ధనపు రాసుల నిచ్చిన లక్ష్మి రూపమై
రాణిగ నిల్చి, యో జనని , రాజిలు భక్తిని నిల్పు నా మదిన్.

ప్రవచనకర్త -

వేదిక పైన నిల్చి సభ విస్మయమంద వచించు శక్తితో
సాదరభావనన్ పరులు సంతసమందగ నుండు భక్తితో
సోదరులంచు నెల్లరకు సూక్తుల నెప్పుడు నేర్పు యుక్తితో
తా దరి జేరు వారలకు ధర్మపు మూర్తిగ నిల్చె నీతడే.

రైతు -

బీటలు వారెనే పుడమి బీదతనంబున రైతులేడ్వగా
మాటలు కాదు సేద్యమును మానక జేయుట నేటి రోజునన్
నాటిన పైరు వచ్చునని నమ్మకమన్నది లేకపోయెనే
చేటగు కాలమే జనుల చింతల బెంచుచునుండెనే హలా!

కవి-

ఎవ్వరు నేర్పిరో మరుల నిట్టుల నద్భుత రీతులందులన్
మువ్వల సవ్వడో యనగ మ్రోవగ జేయుచు జెల్గెనీతడే!
పువ్వుల తావిలో కలము ముంచుచు వ్రాసెనొ! బొండు మల్లెలన్
రువ్వుచు, నిల్పె నిజ్జగము రోయక నుండగ భావుకత్వమున్.

పెళ్ళిలో ఆశీర్వాదము -
యుక్తవయస్కులందరకు యోరిమిఁ దప్పక మున్నె జోడుగా
భక్తినిఁ బంచయజ్ఞములఁ బాలన జేయుమటంచు, వారలన్
ముక్తినిఁ జేర యోగ్యులను ముందుగ జేయు మహోత్సవమ్మిదే!
వ్యక్తముఁ జేయవచ్చితి, వివాహపు తంతు శుభాశయమ్ములన్.
   -----లక్ష్మీదేవి.                           


12, అక్టోబర్ 2017, గురువారం

ధర్మంబియ్యది!

శార్దూలవిక్రీడితము

కర్మంబందునఁ దక్క నే ఫలములన్ కాంక్షించలేదెన్న, డే
దుర్మార్గంబుల క్రుంగుటల్ కనద, వే దుర్వ్యూహముల్ తోచినన్
మర్మంబుల్ సడలంగ జీరు తన సమ్మానంబు వర్ధిల్లగా.
ధర్మంబియ్యది నిల్చియున్నది సదా దైవాంశ కన్పట్టగా
తీర్మానమ్ముగ నెల్ల వారి శుభముల్ దృక్కోణమందుండగా. 




అలాగే ఈ ప్రసంగం కూడా వినదగ్గది.
https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=4174482763145446746#editor/target=post;postID=924532607569542971

21, సెప్టెంబర్ 2017, గురువారం

సమస్యాపూరణలు

కష్టమైన ప్రాసతో గురువుగారిచ్చిన సమస్యకు నా పూరణ ప్రయత్నాలు.

సుజ్ఞానమ్మను భిక్షను
నా జ్ఞానులు నరులకిడుదు,రప్రతిహతమౌ
యజ్ఞతఁ బోగొట్టు కదా
విజ్ఞతలే! నట్టి నరుడె విజయముఁ బొందున్.


( ఆ జ్ఞానులనబడే వారే నరులకు సుజ్ఞానమను భిక్షను ఇడుదురు.
అడ్డూ ఆటంకమూ లేకుండా పెరిగే అజ్ఞను అట్టి విజ్ఞతలే కదా పోగొట్టును!
అని వ్రాశాను. అన్వయము కుదరలేదంటే దిద్దుకుంటాను.)

ధర్మ్యమ్మౌ నడవడికయు,
హర్మ్యమ్ముులనాశ వీడు నభ్యాసము, నై
ష్కర్మ్యము నానందమగున్.
హర్మ్యమ్మున వెదుకఁదగునె యానందమ్మున్?

ధర్మ్యము =ధర్మమును వీడనిది
నైష్కర్మ్యము=భౌతిక ప్రపంచమునుండి పూర్తిగా తొలగిన మనసుతో కర్మను వీడుట.

27, ఆగస్టు 2017, ఆదివారం

తల్లీపిల్లలు

వాల్మీకి రామాయణములో కౌసల్య, కైకేయి రామ వనగమన సమయంలో భావోద్వేగాలకు గురి అవడం కనిపిస్తుంది.
కౌసల్యా సుతుడైన రామయ్య , కైకేయి పుత్రుడు భరతుడు ధర్మాగ్రహం మాత్రమే చెందుతారు.
కానీ సుమిత్ర ఎప్పుడూ పరమ శాంతంగా ఉంటుంది.
శాంతమూర్తి అయిన సుమిత్ర తనయులిరువురూ కూడా లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు తొందరపాటుతో, ఉద్వేగంతో ప్రవర్తించడం కనిపిస్తుంది. ఇది వింత కాకపోవచ్చు కానీ ఇందులో తెలుసుకోవలసిన సూక్ష్మం ఏమైనా ఉందేమో నని అడుగుతున్నాను.

29, మే 2017, సోమవారం

చిన్న చర్చ

రచయిత్రి నిడదవోలు మాలతి గారికీ నాకూ జరిగిన చిన్న చర్చ-సుఖదుఃఖాలు, సదసత్తులు, జన్మాంతర కర్మఫలాల గురించి మామూలుగా మనకొచ్చే సందేహాల గురించి ఒక చిన్న చర్చ - కథ రూపంలో.
**********************************************************************************
[[గమనిక:   ఈమధ్య నేను చదువుతున్న కొన్ని పుస్తకాలవల్ల నాకు కలిగిన కొన్ని సందేహాలకి అక్షరరూపం ఈకథ. నాకే అయోమయం కనక మీకు కూడా అయోమయంగానే తోచవచ్చు. చదువుతారో లేదో నిర్ణయించుకోడానికి వీలుగా ఉంటుందని ఈవిషయం చెప్పడమయినది. ధన్యవాదాలు.- నిడదవోలు మాలతి.]
అసలు పోస్ట్ లింక్ ఇక్కడ నొక్కి చూడవచ్చు.
***
బ్రహ్మానందం బిక్కుబిక్కుమంటూ ఓమూల నక్కి, రెండు పిడికెళ్ళు గుండెలకి హత్తుకుని ముడుచుక్కూర్చుని ఉండగా –
పోలీసులు ఇల్లంతా వెతికేస్తున్నారు. ఇక్కడ చూడు అక్కడ చూడు అంటూ ఒకొరికొకరు ఆనవాళ్ళు, ఇది చూడు, అది చూడు అంటూ సందేహాలు…
ఒణికిపోతూ ఒక మూల నక్కి కూర్చున్నాడు భోజరాజు. ముచ్చెమటలు పోసేస్తున్నాయి. ఇదెక్కడిగోలరా బాబూ అంటూ నెత్తి బాదుకుంటున్నాడు బ్రహ్మానందం మౌనంగానే, మనసులోనే.
ఏమయిందేమయిందంటూ వాకిట్లో ఆడా, మగా పిల్లా పెద్దా అని లేక అన్ని రకాల శాల్తీలు గుమి గూడి గోలగోలగా మాటాడేస్తున్నారు.
తుపాకీతో కాల్చీసేట్ట.
ఎవర్ని?
ఏమో
స్కూల్లో పిల్లాణ్ణిట.
ఎందుకెందుకు?????
ఏమో11111
నిజంగానే?
లేదు లేదు. కాల్చీలేదు, బెదిరించాడంతే.
బెదిరంచడం కూడా నేరమే, తెలుసా?
అసలెందుకు బెదిరించేడూ?
ఏమో ఏమో …
రామ రామ కలికాలం
అంతే మరి. పిల్లలేదో మాటా మాటా అనుకుంటారు, ఆమాత్రానికే కాల్చిపారేయడఁవా?
***
“కలా, బాబూ?”
తల కాశీబోండాలా ఆడించేడు.
“పోనీలే. కలే కదా.”
“కాదు కాదు, చాలా నిజంలాగే ఉంది. నన్ను జైల్లో పడేశారు. ఆ జైలుకూడు రామరామ మట్టిగడ్డ నయం.”
“పోనీ, కలలో నేరానికి కలలోనే శిక్ష అయిపోయిందనుకో. ఇప్పుడు జైల్లో లేవు. వంటింట్లో ప్రవీణ కమ్మని భోజనం తయారు చేస్తోంది.”
“ప్రవీణెవరూ?”
“పూర్వజన్మలో నీభార్యలే.”
“పూర్వజన్మలో భార్య ఇప్పుడెలా ఇక్కడికి వచ్చింది?”
“ఇప్పుడు ప్రవీణ కాదులే. రామావతారం, నీ వంటవాడు.”
“నాకు వంటవాడు లేడు.”
“ఇప్పుడున్నాడులే.”
“సరే. ఇంతకీ మీరెవరు?”
“నేను కూడా నీ పూర్వజన్మనుండే వచ్చేను. తాతయ్యని.”
“ఓ, తాతయ్యా, అవును సుమా. నాకు బాగా జ్ఞాపకఁవే. పక్కవాళ్లపొలంలోంచి సీమ చింతకాయలు నీకిష్టమని తెస్తే, చింతబరికె పుచ్చుకు వీపు చీరీసేవు దొంగతనం తప్పు అని చెప్పడానికి.”
“ఏంటో అప్పట్లో అంతే తెలిసింది. పాపం, ఒళ్లు వాచిపోయింది. కానీ మరొకటి కూడా ఆలోచించు. అందుకేనేమో, ఆ దొంగతనంకారణంగానేమో ఇప్పుడు జైల్లో పడ్డావు. పాపకర్మ.”
“కలలో జైల్లో పడ్డాను. అంతకుముందే నువ్వు చింతబరికెతో బడితెపూజ చేసేవు. మరి అప్పు తీరిపోయినట్టే కదా?”
“ఏమో, తెలీదు. అదొక్కటే కాదు కదా. ఇతర కర్మలు కూడా చేసి ఉంటావు కదా. అవన్నీ లెక్కలోకి వస్తాయి. నువ్వు ఈ జన్మలో సద్వర్తన, సజ్జనసాంగత్యము, శాస్త్ర పురాణాది అధ్యయనములతో ఆ పాపములను ప్రక్షాళన గావించుకుని ఆత్మను పరిశుద్ధము చేసుకొనవచ్చును.”
***
బ్రహ్మానందానికి అంతా గందరగోళంగా ఉంది. విడదీసేకొద్దీ బిగుసుకుంటున్న ఉచ్చులా ఉంది కానీ ముళ్లు విడేమార్గం కనిపించడంలేదు. మళ్ళీ ఆలోచనలో పడ్డాడు తాతగారు చెప్పినమాటలు మననం చేసుకుంటున్నట్టు.
నేను ఉన్నాను ఈదేహము నాది, నేను సుఖమో దుఃఖమో అనుభవిస్తున్నాను వంటి భావనలు భ్రాంతి మాత్రమే. అది శుద్ధచైతన్యము యొక్క భావన. ఆ భావనే వ్యష్టిగా రూపిస్తున్నాడు. దృక్‌దర్శనముద్వారా దర్శించునది దృశ్యము. ఈ దర్శనము, దృశ్యము కూడా భ్రమే. ఈదృశ్యము కలవంటిదే. నిజంగా ఏమీ లేవు. సరే. ఇది అంగీకరిస్తాను. మరి అయితే …
కలలో నేరం చేసేను. కలలోనే పోలీసులకి పట్టుబడ్డాను. కలలోనే జైల్లో పడ్డాను. మేలుకున్నాను. పోలీసులు లేరు. జైలు లేదు.
జీవితం కలలాటిదే అనుకుందాం. జరుగుతున్నదంతా భ్రాంతి. నిజంగా చంపేవాడు లేడు, చచ్చేవాడూ లేడు. ఈ అసత్త భ్రాంతిరూపంలో చేసిన అకృత్యాలకు ఈ దేహం శిక్ష అనుభవిస్తుంది. కలలో నేరానికి శిక్ష కలలోనే అనుభవించినట్టు, ఈ జీవితంలో చేసిన కర్మలకి ఇక్కడే శిక్ష అనుభవించడంలో అర్థం ఉంది. మళ్లీ నరకం వేరే ఎందుకు? ఇది ఒక సందేహం.
రెండో సందేహం, నరకం, స్వర్గం కూడా చిత్తము, అహంకారమువలన కలిగిన భావములు అని కూడా చెప్పేరు. అలా అయితే నరకములో పడతానేమో అన్నభావానికి ఆస్కారం ఉండకూడదు.
మరో సంశయం – వ్యష్టి ఒక చిత్తముయొక్క చిద్రూపము. బ్రహ్మమనసులో ప్రభవించిన భావానికి ప్రతిబింబము. దీనికి ఇచ్చిన దృష్టాంతము సముద్రము. అదే దృష్టాంతము తీసుకుందాం. నేను దోసిలిలో సముద్రపు నీరు తీసుకుంటాను. నాదోసిలిలో నీరు సముద్రపునీరుకంటె వేరు కాదు. నేను ఆనీరు మళ్ళీ సముద్రములోనికి వదిలస్తే ఆ సముద్రములోనే కలిసిపోతుంది. అసత్త సత్తలో లయమయిపోతుంది. ఇది సత్త, ఇది అసత్త అన్న వేర్పాటు లేదు. ఇలా వేరు కాని అసత్త పునర్జన్మ ఎలా సాధ్యం? నాదోసిలిలోంచి సముద్రములోకి వదిలిన నీరు ఇదీ అని వేరు పెట్టి చూపలేం కదా. అంతే కాదు. ఒకొక జన్మలోనూ ఆ చిత్తమునకు సంబంధించిన లోకవ్యాపారలములవల్లనూ, బంధుమిత్రులవల్లనూ మరిన్ని వాసనలు ఏర్పడతాయి కదా. అంచేత ఏ ఒక్కజన్మలో వాసనలు నిర్మూలించుకుని శుద్ధచైతన్యమునకు చేరువ కావాలన్నా కొత్తవి కూడా చేరుతూ ఉంటాయి కనక సంపూర్ణంగా శుద్ధచైతన్యములో లయమగుట అన్నది భ్రమే అనిపిస్తోంది.
లీలోపాఖ్యానంలో లీల వెనకటిజన్మ, ఆజన్మలో భర్త పిల్లలు— ఇవన్నీ సరస్వతీదేవికరుణవల్ల పునః దర్శించడం జరుగుతుంది. అదే అసత్త పునః జన్మించిందంటే అసత్తకి ప్రత్యేకమైన వ్యక్తిత్వం ఉందనే కదా.
***
అంతకంటె ముందు మరో ప్రశ్న. ఆ శుద్ధచైతన్యస్వరూపుడు మొదట్లోనే అసలు దుష్టభావనలు అన్నవే లేకుండా మనిషిని పుట్టించి ఉండవచ్చు కదా. నేనొక ప్రోగ్రాం రాస్తాననుకో. అది నిష్ఫలమౌతుంది అనో దుష్ఫలితాలను ఇస్తుంది అనో అనుకుంటూ రాయను కదా.
“రాయవు. కానీ అలా వికటించడం జరుగుతోంది కదా. ఇదీ అలాటిదే.”
అదీ నిజమే. కానీ నేను మానవమాత్రుడను. నాది పరిమితజ్ఞానం. ఆ శుద్ధచైతన్యస్వరూపుడు అపరిమితుడు, జ్ఞానస్వరూపుడు కదా!
***
అసలు స్వర్గసుఖాలు అంటే ఏమిటి? ఈ వేదాంతగ్రంథాల్లో సైతం స్వర్గం వర్ణించినప్పుడు విందులు, వినోదాలు, ఉద్యానవనాలలో విహారాలు వర్ణిస్తున్నారు. అవే స్వర్గసుఖాలు అయితే, భూలోకంలో సుఖాలకీ స్వర్గసుఖాలకీ ఏమిటి వ్యత్యాసం?
అసలు సుఖదుఃఖాలు సమదృష్టితో స్వీకరించాలనుకున్నప్పుడు ఈ స్వర్గసుఖాలను ఆశించడం కానీ అనుభవించడం కానీ కూడా గర్హనీయమే కదా. కష్టాలు సుఖాలు ఒక్కలాగే స్వీకరించాలంటే సుఖం కూడా స్వీకరించవచ్చు కదా.  అసలు ఏది సుఖం, ఏది కష్టం …
కష్టసుఖాలు అనుభవించేది దేహమే కాని చిత్త కాదు అనుకుంటే, కష్టాలనూ, దుఃఖాలనూ ఎందుకు హేయంగా వర్ణించడం?
లవణరాజుకథలో లవణరాజు మానసికంగా యాగం చేసి, యాగంలో తప్పనిసరిగా ఆచరించవలసివచ్చింది. ఆహింస కారణంగా 60 సంవత్సరాలు హేయమైన జీవితం గడుపుతాడు. ఛండాలస్త్రీని వివాహమాడడం, సంతానం, మాంసభక్షణ వంటివి నీచమైనవిగా చిత్రించడం జరిగింది ఇక్కడ. సుఖదుఃఖాలు సమమే అనుకున్నప్పుడు ఇది ఉత్తమము, ఇది హేయము అన్న వివక్షకి అర్థముందా?
***
సముద్రపొడ్డున కూర్చున్న బ్రహ్మానందం చుట్టూ మరొకసారి పరికించి చూసేడు. పిచికగూళ్లు కట్టుకుంటున్న పిల్లలు, గాలిలో ముళ్లచిగుళ్ల పరుగులు తీస్తున్న రావణాసురుడితలలు, ఊసులాడుకుంటూ చెట్టాపట్టాలేసుకుని పోతున్న యువజంట, వాళ్లని చూస్తూ గతాన్ని నెమరువేసుకుంటున్న ముసలాయన, మరమరాలబండిచుట్టూ చేరిన జనం …
వీళ్ళంతా ఏమైనా ఆలోచిస్తున్నారా? వీళ్ళకి తనకి వచ్చినలాటి ఆలోచనలు అసలు ఎప్పుడైనా వస్తాయా? వాళ్ళు ఈ క్షణంలో మాత్రమే బతుకుతున్నారా? నాలాటి చింత లేనివారిగతి ఏమవుతుంది? పక్షులుగానో, మృగాలుగానో, పురుగులుగానో పుట్టినజీవుడు ఎలాటి సత్కార్యాలు చేయగలడు? వాటికి విముక్తి ఎలా ఎప్పుడు కలుగుతుంది?
నీళ్ళలో ఆడుతున్న పిల్లలు పొలోమంటూ అరిచి దూరంగా పరుగెత్తేరు. అటు చూసేడు. ఉవ్వెత్తున లేచిన కెరటం ఒకటి తృటికాలం అలా గాలిలో నిలిచి, ఫెళ్లున విరిగిపడింది.
“నీ విచక్షణ అలా కొనసాగించు. నీకే తెలుస్తుంది జవాబు తగుసమయం ఆసన్నమయినప్పుడు.”
ఉలికిపడి చుట్టూ చూసేడు. ఆసందేశం ఎక్కడినుండి వచ్చిందో ఎంత తన్నుకున్నా అర్థం కాలేదు.
***
(ఇందులో ఉదహరించిన కథలు -లీలోపాఖ్యానం, లవణరాజుకథ యోగవాసిష్ఠం గ్రంథంలోనివి)
(మే 25, 2017)---వ్రాసినవారు నిడదవోలు మాలతి.
ఇక నా వ్యాఖ్యలు-
లక్ష్మీదేవి అంటున్నారు:
ఈ మార్గంలో ఉన్న అన్వేషకులకు వచ్చే సందేహాలతో ఇంత సులువుగా ఒక కథరూపమిచ్చారు.
బాగుంది.
విడదీసేకొద్దీ…..నిజమే. కానీ వేటికి ముడిపడే అవకాశముందో ఆ అవకాశమే విడిపోడానికీ దారి చూపిస్తుంది.
మెళ్ళో ఉన్న రెండు గొలుసులు ముడిపడుతుంటాయి, ప్రయత్నం చేసి విడిపించేటపుడు
మనకెంత నమ్మకం! ఖచ్చితంగా విడిపించగలమని తెలుసు. పైన తీగకు ఆరేసిన బట్టల్లోంచి
ఒక గుండీయో, హుక్కో జడలో ఇరుక్కుంటేనో! మనం తీస్తాము నమ్మకంగా; రాలేదు, కనిపించలేదు
అంటే మన తలపైకి చూడగలిగేలా ఇంకొకరిని పిలుస్తాము. ఇక సమస్యే లేదు. విడిపోతుంది ఔనా!
అప్పటికీ విడలేదా, కత్తెర పాత్ర అవసరమౌతుంది.
ఇక దోసిలి, నీళ్ళు- దోసిలిలో ఉన్నవి చక్కగా సముద్రములోకి వెళ్ళగలిగితే సరి. ఇక ఐక్యమే,లీనమే.
ప్రతి బిందువు, అందులోని ప్రతి కణమూ చేరిందంటేనే- కొన్ని చేతిలో ఉండిపోతాయి ,
కొన్ని దుస్తులమీద, కొన్ని ఇంకొకరి కోసము ఇవ్వాల్సి వస్తుంది. అన్నీ ఒక్కసారే
సముద్రంలో కలిసే అవకాశం ఎక్కడా??
కాబట్టి మళ్ళీ జన్మ వచ్చినంత మాత్రాన ప్రత్యేక అస్తిత్వం ఉన్నట్టు నిరూపణ కాదు.
ఇక శుద్ధచైతన్యస్వరూపునికి ఈ పనులేల అన్నదానికి లీలావిలాసాలని తప్ప ఇంతవరకూ
ఇంతకు మించిన తృప్తినిచ్చే సమాధానం దొరకలేదు. ఎంతమందికి దొరకగలదా సమాధానం?
తెలియదు.
ఇక ఈ సుఖాలు, ఆ సుఖాలు వ్యత్యాసాలు తెలుస్తాయా? ఏమో, ఏ తొమ్మిదో తరగతి పిల్లాడికీ
పదో తరగతి మార్కులలో అంత గొప్పేం ఉందిలే అనిపించదు. ఒకవేళ అనిపించినా ఏ లెక్కల
మాస్టారో , ఇష్టమైన మామయ్యో మెచ్చుకోలు సంపాదించాలనే ఆశలోనో ఏముందిలే అనిపించదు.
దీనికన్నా గొప్పదొకటుంది అనే మాయలోనే అందరం ఉంటాం.
సమదృష్టి – ఇదంత తేలిక కాదు. అస్సలు తేలిక కాదు. చెప్పడం, అనుకోవడం కన్నా
ఆచరించడం దాదాపు అసాధ్యం. ఎవరెన్ని కబుర్లు చెప్పినా. ఒక పరిపక్వత అది. దుస్సాధ్యం కాదు.
సంకల్పబలాన్ని బట్టి అలవడనూ వచ్చు.
అనుభవించేది దేహమే కానీ, దేహంలోపల నేను అన్నదానికి హేయమూ, ప్రియమూ తెలుస్తూ
ఉంటాయి. సమదృష్టి – ఇది వస్తే ఆ పైన ప్రియహేయాలు తెలియవు.
అందరూ – ఆలోచించరు. ఆ క్షణంలో మాత్రమే , ఆ సుఖదుఃఖాలలో మాత్రమే, ఆ శరీరంలో
మాత్రమే, ఆ జన్మలో మాత్రమే బతుకుతుంటారు. చింత లేని వారి గతి ఏమవుతుందంటే ఆ చింత
వచ్చేదాకా కొనసాగుతుంది. అందుకే పోయినవారికి ‘సద్గతులు’ ప్రాప్తించాలని కోరడం
మనకుంది.
వేరే జీవులుగా ఉన్నప్పుడు సంకల్పించి కాకపోయినా కాకతాళీయంగా విముక్తి మార్గంలో నడువ
సాధ్యమౌతుంది.
అందుకే మానవజన్మ ఉత్తమము అంటారు. సంకల్పించి, తెలిసికొని, చింతించి, విముక్తి పొంద
వచ్చని.
అయినా మీరన్నట్టు , పెద్దలందరూ అన్నట్టు తగుసమయం వచ్చినపుడు అన్నీ తెలుస్తాయి.
మీకు తెలియనివి కాదనుకోండి. అయినా ముళ్ళలో ఇంకొక్క ముడి గురించి చెప్దామనుకుంటున్నా, ఇంకా వేరే చదివేవాళ్ళ కోసమైనా.
కొన్ని ముళ్ళు అవే పడతాయి. (బంధాలు) సుఖము, దుఃఖము రెండురకాలవీను.
కొన్ని మనమే తగిలించుకుంటాము. వీటిలో కూడా పై రెండు రకాలుంటాయి.
సుఖమిచ్చినా, దుఃఖమిచ్చినా, అవే తగులుకున్నా, మనం తగిలించుకున్నా, వదిలించుకోవడం ఇష్టమున్నా, లేకపోయినా, చేతనైనా, కాకపోయినా
వదలడం జరుగుతుంది. స్వంతంగా కాకపోతే, అనుసరణగానో, లేక బయటి సహాయంతోనో.
ఉదాహరణగా పైన వ్యాఖ్యలో చెప్పినట్టు పొడవైన తల జుట్టు ఎక్కడన్నా ఇరుక్కునప్పుడు చిన్న అతిచిన్న వయసులో అసలు తెలియదు, ఏదో ఒక చిదానందంలోనే ఉండడం జరుగుతుంది.
ఒక్కొక్క వయసులో, ఒక్కొక్క సమయంలో నొప్పి కలుగుతుంది , ఏడుపూ వస్తుంది.
ఒక్కొక్క సారి ఈ నొప్పి కూడా అంత బాధించక వేరే కారణాల వల్ల నే విడిపించుకోవడం జరుగుతుంది.
ఒక్కో సారి మనవల్ల కానేకాదు. వేరే వాళ్ళు ఓదార్చవలసి వస్తుంది, విడిపించాల్సి వస్తుంది. కత్తిరించాల్సి వస్తుంది.
లేదా అలాగే చిక్కుపడి నొప్పి అనుభవించాల్సీ వస్తుంది.
ఇవన్నీ జుట్టు చిక్కుకున్నప్పుడే కాదు, భవ బంధాలలో చిక్కుకున్నప్పుడూను.
అసలు బాధ తెలియక ఆనందంలోనే ఉండడం,
బాధపడడం,
గొడవలు పడడం, దూరమవడం, దగ్గరవడం, రెండూ చేయలేకపోవడం,
చివరికి గురువు నో , ఆధ్యాత్మికతనో శరణు జొచ్చి వారి ద్వారా ముక్తి పొందగలగడం,
లేదా ఆ మార్గంలో వెళ్ళలేకో, ఇష్టంలేకో ఆ పంకిలంలోనే పడి కొట్టుకుంటూ ఉండడం.
ఇలా జీవి పయనం జరుగుతుంటుంది.

6, ఫిబ్రవరి 2017, సోమవారం

నా పఠన కార్యక్రమాలు - స్వరమాలికలో

ఈ నెలలో స్వరమాలిక జాలవాణి myindmedia.com (web radio) లో నా కార్యక్రమాలు--- మధ్యాహ్నం (1.30 pm -2.30pm) ఈ గంటలో మిగతావాటితో పాటు నా ఈ పఠన కార్యక్రమాలూ ఉంటాయి.
శనివారం-11/17
సూర్య శతక పఠనం-రెండవ భాగం
శనివారం- 18/17
సూర్యశతకపఠనం
మంగళవారం- 21/17
లెక్కంటే లెక్కే {శ్రీ గుత్తి (జోళదరాశి) చంద్రశేఖరరెడ్డి గారు వ్రాసిన కధ-november 20, 2016 సాక్షి ఫన్ డే లో ప్రచురితం}

2, ఫిబ్రవరి 2017, గురువారం

కొన్ని పద్యాలు

శార్దూల విక్రీడితము-
తల్లీ! విద్యల నేర్వ నాశగలిగెన్, దక్కించు, దీవించు, వ
ర్ధిల్లన్ కూర్మిని విద్యలందుఁ, గనుమా! దేవీ, సతీ,శారదా!
తెల్లంబై సకలంబు, జ్ఞానమది యుద్దీపింప నన్యంబు నే
నొల్లంబోవను, పాదపద్మములనే యుండంగ కాంక్షించుదున్.

మధ్యాక్కర-
మంచిది, కానిది యన్న మాన్యవిచక్షణ తెలియ
కొంచెము విజ్ఞత యుండు గొప్పలక్షణమును మాకు
పెంచుము, లోకము నందు పెరుగు సమరసము తల్లి!
యుంచుము కరుణను నీదు యుల్లమునందు నెన్నడును.
ఆటవెలది-
సృష్టికర్తనెంచి సేవలఁ జేయగా బుద్ధినిమ్ము మాకు మ్రొక్కుగొనుచు.
దృష్టిదోషమెద్దొ తీసి సత్యమరయ, గర్వమతిశయించు కతము మాన్పు.
----------------------
మత్తేభవిక్రీడితము-
జననీ జానకి! రామచంద్రు సతి! యో సాధ్వీలలామా! కటా,
కనుమా లోకము, నేఁడు నీదుకథలో కల్పించె భ్రాంతుల్ కదా!
నిను, నీ ధీరతనున్, సుశీలతఁ దపో నిష్ఠన్, నిదానించి నెం
చను లేరీ యధముల్, సహించతరమే, సాధ్యమ్మె, నాకెన్నడున్?
శార్దూలవిక్రీడితము-
శ్రీరామా! వినుమయ్య, నేటికిలలో సీతాలలామన్, సతిన్,
నేరమ్మెంచితివంచు, లోకులు సదా నిందించుచున్నారనన్,
శ్రీరామామణి నంతగా మనసులో సేవించువారే కదా
వారంచున్, కరుణించి యేలెదవహో, పాలించు దైవమ్ముగా.

------------------------------
పల్లెల ప్రకృతినిఁ జూడుము,
కల్లలు కలహముల మనము కఠినమ్మగునే?
పల్లెలను బ్రకృతిఁ జూడుము
కొల్లగ మట్టిఁ బరిమళము కోరిన దొరకున్.
చెండులు, చేమంతులటన్
మెండుగ దొరకునన పత్రమేపాటిదగున్,
పండుగ వేళల ముంగిటి
నిండుగ తోరణముఁ గట్ట నేమి కరువగున్?
విందుల పలు భక్ష్యమ్ముల
నందుచు బంధువులు కూడి యానందముతో
నుందురు, వారల వీరల
పొందుగ మర్యాదసలిపి మురిపెము తోడన్.
-----లక్ష్మీదేవి.

31, అక్టోబర్ 2016, సోమవారం

సాహిత్యం - సమాజం గురించి ప్రచురింపబడిన నా వ్యాసం.

ఆటా వారి 2016 సావనీర్ లో నా వ్యాసం.
https://drive.google.com/drive/folders/0B_oiTh31bVlEcTVfMzBjS21CclU








భారతదేశం విడిపోయిందెప్పుడెప్పుడు?

భారతదేశం ఎప్పుడెప్పుడు ముక్కలయిందో చూస్తే ఆశ్చర్యమౌతుంది. మొన్నటి శతాబ్దం అంటే 1800 నుంచే ఇలా ముక్కలైంది.
మొత్తం ఒకటిగా ఉన్నప్పుడు సింహరూపంలో కనిపిస్తోంది . కదా!

4, అక్టోబర్ 2016, మంగళవారం

వీరావేశం

పేస్బుక్ లో సుధీర్ కుమార్ , ఎమ్మిగనూరు గారి పోస్ట్. 

2016 సెప్టెంబర్ 29 భారతదేశ చరిత్రలో స్వర్ణాక్షరాలతో రాయదగ్గ రోజు. కడచిన నాలుగున్నర దశాబ్దాల్లో మొట్టమొదటిసారి మన సైనిక బలగాలు మాటువేసి, గీతదాటి, పాకిస్తాన్‌కి దానికి అర్థమయ్యే భాషలో, జన్మలో మరవలేని గుణపాఠం నేర్పాయి. అదీ ప్రపంచంలో ఎవరూ వంకపెట్టలేని రీతిలో! దెబ్బతిన్నవారే కనీసం తమకు దెబ్బతగిలిందని చెప్పుకోలేక తేలుకుట్టిన దొంగల్లా మిన్నకుండక తప్పని విధంగా!
విభజన వెనువెంటనే రెయిడర్ల ముసుగులో సైనికదాడి మొదలుకుని కార్గిల్ యుద్ధం దాకా ఇప్పటికి జరిగిన నాలుగు యుద్ధాల్లోనూ, సరిహద్దుల వెంబడి చెదురుమదురు ఘర్షణల్లోనూ బరితెగింపు పాకిస్తాన్‌ది; ప్రతిస్పందన మనది. మదించిన విరోధి మీద మనమే చొరవ తీసుకుని మెరపు దాడి చేయటం ఇదే మొదలు.
ఉరీలో భారత సైనిక స్థావరం మీద దొంగదాడి చేసినవారిని, వారిని ఉసికొలిపిన వారిని శిక్షించి తీరుతామని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ అన్నప్పుడు నిజంగానే ఆయన అంతపనీ చేయగలడని పాకిస్తాన్ ఊహించి ఉండదు. తన చెప్పుచేతల్లోని పెంపుడు టెర్రరిస్టులను ప్రయోగించి ఇండియాలో భయానక విధ్వంసానికీ, దారుణ మారణకాండకూ పాల్పడిన ప్రతిసారీ ఇక్కడి ప్రభుత్వాల నుంచి వట్టి అరుపులే తప్ప గట్టి జవాబు లేకపోవటంతో మెత్తటి వారిని విడవకుండా మొత్తటమే పాకిస్తాన్ పాలిసీగా పెట్టుకుంది. భారత సార్వభౌమాధికారానికి ప్రతీక అయిన పార్లమెంటు మీదే తాను దుర్మార్గంగా దాడి చేయించినా... అప్పటి వాజపేయి ప్రభుత్వం ‘ఆపరేషన్ పరాక్రమ్’తో తెగ హడావుడి చేసి సరిహద్దులకు సేనలను తరలించటమే తప్ప, వాటిని పొలిమేర దాటించే పరాక్రమాన్ని చూపించ లేకపోవటం పాకిస్తాన్‌కి అలుసు అయింది. 2008లో ముంబయిని ముట్టడించి వందల ప్రాణాలు బలిగొన్నప్పుడు అధీనరేఖ ఆవల మెరపు దాడులకు మన్మోహన్ సర్దార్జీ ఆలోచన మాత్రం చేసి, ఆచరణలో తోక ముడవటంతో ఇస్లామాబాద్‌కి మనమంటే భయం లేకుండా పోయింది. తాజాగా ఉరీ సైనిక స్థావరంపై తీరి కూర్చుని తాము దొంగదాడి చేయించాక ప్రధాని నరేంద్రమోదీ చేసిన తీవ్ర హెచ్చరికనూ షరామామూలు తాటాకు చప్పుడుగానే పాకిస్తానీలు పరిగణించారు. వెనకటి పాలకులవలె మోది మెతక మనిషి కాడని తెలుసు కనుక యుద్ధ్భేరి మోగిస్తాడేమోనని ఊహించి, అధీనరేఖ వెంబడి బలగాలను పటిష్ఠపరచి, ‘దురాక్రమణ’పై గగ్గోలుకు వారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. కాని - ఇంత ఒడుపుగా, మెరపు వేగంతో సైనిక దళాలను దూకించి, తన ఇలాకాలోని టెర్రరిస్టు అడ్డాలను బద్దలు కొట్టించి, తమకు దిమ్మతిరిగేట్టు అతడు చెయ్యగలడని వారు కలనైనా అనుకుని ఉండరు.
గీతకు అవతల ప్రాంతం పాక్ అధీనంలో ఉన్నా వాస్తవానికి అది కూడా మనదే. 1947లో పాకిస్తాన్ అక్రమంగా ఆక్రమించిన ఆ భూమిమీద మనకు సర్వహక్కులూ ఉన్నాయి. ఆ సంగతి భారత పార్లమెంటు 1994లోనే ఏకగ్రీవ తీర్మానం ద్వారా లోకానికి నొక్కి చెప్పింది. కాబట్టి నిన్న భారత దళాలు చొచ్చుకు వెళ్లింది పాకిస్తాన్ భూభాగం మీదికి కాదు. ఐక్యరాజ్య సమితి పంచాయతీ ప్రకారం అది తన అధీనంలో ఉన్నది కాబట్టి, అందులో అడుగు పెట్టటం తమ మీద దురాక్రమణ అనీ పాకీలు అనలేరు. ఎందుకంటే భారత దళాలు దాడిచేసింది పాక్ సైన్యం మీద కాదు. భారత భద్రతకు ముప్పుగా తయారైన టెర్రరిస్టుల పుట్టలమీద! టెర్రరిస్టు చర్యలను నివారించేందుకు అవసరమైన చర్యలను తీసుకోవటం అన్ని రాజ్యాల బాధ్యత అని ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టరు 8వ అధ్యాయం ఘోషిస్తున్నది. అధీనరేఖ అవతల పుట్టుకొచ్చిన ఉగ్రవాద పుట్టగొడుగులను పెకలించటం ద్వారా భారతదేశం ఆ అంతర్జాతీయ బాధ్యతనే నిర్వర్తించింది. 


అది తప్పు అనే దమ్ము పాకిస్తానీలకు లేదు.
అధీనరేఖ వెంబడి టెర్రరిస్టు శిబిరాలు లేవు; వాటికి తన వత్తాసూ లేదు అని ఇస్లామాబాద్ ఇప్పటిదాకా గొంతు చించుకున్నది. అదే ఇప్పుడు దాని గొంతులో వెలక్కాయ అయింది. తానే లేవని చెప్పిన ఉగ్రవాద శిబిరాలను భారత దళాలు ధ్వంసం చేశాయని, లేరని తాను పలికిన ఉగ్రవాదులను మట్టుపెట్టాయని ఒప్పుకుంటే దాని బండారమే బయటపడుతుంది. టెర్రరిస్టు కుంపట్లను ఆర్పే క్రమంలో పాక్ సైనికులు నలుగురు భారత చేతిలో హతమయ్యారని అంగీకరిస్తే ఆ కుంపట్లను రాజేసింది తానేనన్న గుట్టూ రట్టు అవుతుంది. పోనీ తన భూభాగాన్ని ఇండియా ఆక్రమించిందని గోల పెడదామా అనుకుంటే దానికీ సందు ఇవ్వకుండా భారత దళాలు లక్ష్యాన్ని ఛేదించిన వెంటనే మెరపు వేగంతో వెనక్కి మరలాయి. పాకిస్తాన్‌ని గాని, దాని మిలిటరీని గాని పల్లెత్తుమాట అనకపోవటమే కాదు. మానవాళికి శత్రువు అయిన ఉగ్రవాదాన్ని పీచమణచేందుకు కలిసి పని చేద్దామనీ భారత సైన్యాధికారి తెలివిగా సాదరహస్తం చాచాడు. ఇక ఏమీ చెయ్యలేకే, అల్లరి చేస్తే తానే అల్లరిపాలవుతానన్న భయంచేతే అసలు మెరపు దాడే జరగలేదని ఇస్లామాబాద్ పాచినోటితో పచ్చి అబద్ధమాడుతున్నది.
‘సర్జికల్ దాడి’ని సరిహద్దు ఘర్షణగా చిత్రించి పాక్ మిలిటరీ, దాని అదుపులోని ప్రధాని, పాకిస్తానీ పత్రికలు అసలు నిజాన్ని దాచేందుకు, భంగపాటుకు కప్పిపుచ్చేందుకు ఎన్ని ఆపసోపాలు పడితేనేమి? ఎంత ఆక్రోశం వెళ్లగక్కితేనేమి? సరిహద్దు పొడవునా పాక్ సేనలు, సైనిక విమానాలు ఎంత అప్రమత్తంగా ఉన్నా గీత అవతలికి చొచ్చుకువెళ్లి వీరోచితంగా పని పూర్తిచేయటం భారత సేన శౌర్యపరాక్రమాలకు కొండ గుర్తు. 1965, 1971 నాటి భారత సైనిక దిగ్విజయాలను గుర్తుకు తెచ్చే రీతిలో ఎవరూ ఆక్షేపించలేని విధంగా సైనిక చర్య జరిపించి తాను చేతల మనిషినని నిరూపించి, ప్రతీకారం కోసం రగిలిపోతున్న భారత ప్రజావళికి సాంత్వన చేకూర్చిన న.మో. నాయకత్వ దక్షతకు జేజేలు. సింహం కదిలాక నక్కల ఆటలు సాగవు.

24, ఆగస్టు 2016, బుధవారం

కృష్ణా! నిను నా మనమున......



కం.
కృష్ణా! నిను నా మనమున
విష్ణువునవతారమంచు వేడుచునుందున్,
తూష్ణీకరణమ్మువలదు,
నిష్ణాతుడవీవె మమ్ము నీ కడఁ జేర్పన్.
ఉ.
శ్రావణమాసమందు నిలఁ జల్లగ వచ్చితివంద్రు, వేడుకల్
నీవిట పుట్టినావనుచు, నిర్మల ప్రేమలఁ దేల్చు కృష్ణుడే
దేవుడు మాకటంచు పలు తీరుల పూజల చేసి, భక్తితో
త్రోవల పాదముల్ పువుల తోరణముల్ వెలయింపజేయరే!
చం.
కలకల నవ్వ క్రొవ్విరులు కన్నెలమోముల పూచె నెల్లెడన్
జలజల మంచి ముత్తెములు జాణలపల్కుల జారెనెల్లెడన్
తొలకరి చిన్కులందు కడు తొందరగా నభిషేకమందుచున్
కొలువయె రంగనాథుడదె కోవెలలందున పూజలందగా
మ.
వాన వచ్చిన వేళలందున వాసుదేవుడు పుట్టెనోయ్
కోనలందున కొండలందున కొత్త శోభలు తోచెనోయ్
చేనులందున చెమ్మ చేరెను చెట్టు చేమలు హెచ్చెనోయ్
వీనువిందుగ గానమాధురి పేరటాళ్ళిలఁ దేలగా
పం.
నమామి కృష్ణ దేవదేవ నారదాది సన్నుతా
అమేయ సత్కృపానిధీ జయమ్ము మంగళమ్ములన్
ప్రమోదమంద పాడుచుంటి పంకజాక్ష పాహిమాం
రమాపతీ! సదా జగమ్ము రక్షసేయుచుండుమా!
---------లక్ష్మీదేవి

28, ఏప్రిల్ 2016, గురువారం

ముక్తి

మనసు మూగదనుచు జాలి మానగవలెనోయి! మూగ
తనమేమొమనుజుని తనదు దారినిఁ గొనిపోవుచుండు,
కనుమయ్య! కట్టివేయగల కాఠిన్యమొకయింత లేక
మునుగుచునుందురు జగతిమోహపు సాగరమందు.

ఎల్ల మరచి యాటపాటలేను గొప్పవటంచు నుంద్రు
కల్ల కపటములు లేని కలకల నగవుల బాల్య
మెల్లపిదప లోకములను మిగుల బాగుపరచ కాల
మెల్ల గడుపుచుందు,రేమి మేళులు చేయగ జాలు?

నిజమునెరుగునంతలోన నేల విడుచుకాలమౌను,
సజలనయనములతోడ శంకరుని పదము చేరి,
భజన చేయుచు వేడుకొంద్రు పాహి పాహియనుచునిట్టి
ప్రజలకు బుద్ధినిఁ గలిగి బ్రదుకవరములియ్యవయ్య!

తొలగించగా యీతి బాధ తుదకైన కరుణించవేమి?
శిలవోలె నిలిచితి జాలి చిలుకంగ రావే యదేమి?
కలనైనఁ గనిపించి దారి కానగఁ జేయుమో స్వామి!
యిలపైన వేసట గలిగె యెప్పుడు పిలిపింతువేమి?

పశువునుఁ గాటన కట్టుపగిదిని నేర్పరాదొక్కొ!
నిశియందునహమందు నెపుడు నీమ్రోల నుంచరాదొక్కొ!
వశుడవీవంద్రు భక్తులకు భాగ్యమదియెగదమాకు,
పశుపతీ! దయజూడవయ్య! పరితపించెడు వారిపైన.

----లక్ష్మీదేవి.

6, మార్చి 2016, ఆదివారం

శివ! శివ!




!

శివ! శివ! నీదు పాదములఁ జేరుదు నీదు కటాక్షమున్నచో, 
భవమును దాటిపోనగును పాపము, పుణ్యము, చావుపుట్టుకల్, 
రవ పరిమాణమేని మిగులంగల జాలవు దేవరా! హరా! 
కవనము వ్రాసి నిన్నుఁ గన కౌశలమైన నొసంగనెంచుమా!



21, ఫిబ్రవరి 2016, ఆదివారం

బాగు కొఱకై శ్రమించు, భారమయిపోబోకురా!

వీరసేనల ఊపిరాగెను నీకు ఊపిరులూదగా
దేశభక్తుల గుండెలాగెను నీదు ఆయువుపెంచగా|
ప్రజలసేమము కోరుధీరులుసాగిరసువులుబాయగా
ధ్వజము నిలుపుట పరమ ధర్మమ్మను నిజము నీవెఱుగగా| వీర|
తాత తండ్రులు అమ్మలక్కలు రూపుదిద్దిన స్వేచ్ఛకే
మాట దెచ్చెడు పనులు మూర్ఖపు చేష్ఠలేవో ఎఱుగరా!
జాతి పతనముఁ జేయు చేతలు ఏలరా? నీకేలరా?|వీర|
జయపతాకము నిలుచు వరకే కుశలమనునది నీకురా
భయమరాచకమన్నవెల్లను చొరకయుండును ఎఱుగరా
బాగు కొఱకై శ్రమించు, భారమయిపోబోకురా|వీర|
----లక్ష్మీదేవి.

3, అక్టోబర్ 2015, శనివారం

చిత్రమైనదీ పత్రము!



మొక్కకు పుట్టీ, చెట్టుగ పెంచిన చిత్రమీ పత్రము!

రాలిన వేళల చాచిన చేతుల మిత్రమీ ధాత్రియు!

చక్కటి అందము చెట్టుకు నిచ్చిన రీతినే

నేలకు పంచిన నేర్పును చూడుము మిత్రమా!

20, జులై 2015, సోమవారం

సరిక్రొత్త నిఘంటువు - సరిక్రొత్త హంగులతో - తెలుగు లోకానికి మన బ్లాగర్ల కానుక.

http://www.telugunighantuvu.org/

ఈ చిరునామాలో , తెలుగు నిఘంటువు అనే పేరుతో రంగులతో, హంగులతో అలరారుతూ తెలుగు భాషానురక్తులకు,
1. తెలుగు పదములు, పద్యములు, వ్యుత్పత్తి తెలుసుకోగోరే వారికి,
2 .తెలుగుని ఇతర భాషలోని పదాలతో పోల్చి చూడాలనుకునేవారికి,
3.ఆ యా పదాల్ని పద్యంలోనూ , వచనం లోనూ ఎలా ప్రయోగించారో నేర్చుకోడానికి,
4. పర్యాయ పదాలకోసం వెతికేవారికి,
5. ఒక్కో పద్యానికీ ఛందోరూపం తెలుసుకోవాలని కొన్ని ఉదాహరణలు కావాలనుకునేవారికి,
6. అసలు మన తరానికి నేర్పింపఁబడని బండి ర (ఱ) అంటే శకటరేఫనీ, అరసున్నా నీ ఎలా వాడేవారో తెలుసుకోవటానికీ
ఇలా ఎన్నో రకాలుగా ఉపయోగ పడే ఈ మన నిఘంటువు ని చూస్తారా? అయితే
ఇక్కడ నొక్కండి.

ఇందులో మనం టైప్ చెయ్యగానే పదం తెలుగులో టైప్ అవుతుంది. అందులో ఉన్న పదాలని డిస్ ప్లే చేస్తుంది. అందులోంచి మనకు కావలసిన పదాన్ని ఎంచుకొని ఎంటర్ కొడితే , ఇక ఆ పదం యొక్క అర్థం, ఇతర రూపాలు, వ్యుత్పత్తి, ప్రయోగం, పద లక్షణము (విశేషణమా, ఇంకోటా అనేది) ఇతర భాషారూపాలు అన్నీ కనిపిస్తాయి.
ఈ సరికే కొన్ని తెలుగు నిఘంటువులు ఉన్నా, అందులో కేవలం అర్థం మాత్రమే ఇస్తారు.
"బహుళ శోధన" లో పర్యాయ పదాలు, కొన్ని ఛందో రూపాలకు లభ్యంగా ఉన్న ప్రయోగాలు చూసుకోవచ్చు.

పనిలో పని - అక్కడ ముంగిలిలో కనిపించే సరస్వతీ దేవి ప్రసన్నరూపాన్ని చూడండి. నేను రాసిన మన తెలుగు పాటని కూడా చూడండి.
సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువుని డిజిటలైజ్ చెయ్యటం అనే ఈ గొప్ప పనికి అంకురార్పణ చేసి, బహు విధ సేవలు అందిస్తూ , నిరంతరం శ్రమిస్తున్న భాస్కరరామిరెడ్డి గారికి నా అభినందనలు.
ఇతోధికంగా ఆర్థిక సహాయాన్ని, సాంకేతిక సహాయాన్ని, యూనికోడ్ లో వ్రాసి సహకరిస్తున్న మిత్రులందరికీ (నాతో సహా) అభినందనలు. ఈ పని చేసే వారిలో కొంతమంది బ్లాగర్లు కాని వారు కూడా ఉన్నారు. వారికీ అభినందనలు.
మనకి మనమే చెప్పుకోవాలి అభినందనలు అని ఇలా...
ఇంకా ఈ నిఘంటు దోగాడే పాపలా తొలిదశలోనే ఉంది కాబట్టి , అయినంతవరకూ పదాలని చేరుస్తూ ఉన్నాం. త్వరలోనే పూర్తిగా అందించ గలమని ఆశిస్తున్నాను.
భాస్కరరామిరెడ్డి గారు అందిస్తున్న మరిన్ని వివరాలు చూడండి.

26, మే 2015, మంగళవారం

ఒల్లకుమమ్మా!


మంగళదాయిని మా గౌరి
జంగమరాయని శ్రీ గౌరి
సింగముపై కొలువై యుండే
బంగరు తల్లీ, మముఁ గనుమా!


త్రుంచగ లోభము, మోహము తొలగగ..
సంచిత కర్మల సంగము విడువగ..

మంచీ చెడులూ నిండిన జగమున
నెంచి మసలుకొను తెలివిడి నిడుమా! ॥ మం॥


కంటికి కనపడు కాయము కతమున
నంటును పాపము పుణ్యములన్నియు..

కంటకమగునవి మోక్షపు దారుల
నొంటరిగా విడ నొల్లకు మమ్మా!
                          
   *         *         *

30, జనవరి 2015, శుక్రవారం

సైనికబలం

      విశాలమైన భారత సరిహద్దులను సర్వదా, సర్వథా కనిపెట్టి యుండి కాపాడేందుకు ఒకప్పటి భారత ప్రధాని శ్రీ లాల్ బహద్దూర్ శాస్త్రి గారు ఏర్పాటు చేసిన సరిహద్దు భద్రతా దళం సేవల్ని ఎన్ని నోళ్ళ కొనియాడినా చాలదు.
 
       మన సరిహద్దులను సైనికులు భద్రంగా కాపాడడం వల్లనే సరిహద్దుల మధ్యలో ఉన్న భారతంలో ప్రజలందరూ ప్రశాంతంగా జీవించగలుగుతున్నారు. బహిశ్శత్రువులనుంచి వారు కాపాడుతున్నా, అంతశ్శత్రువులైన రకరకాల విప్లవవాదులు, తీవ్రవాదులు, అరాచకవాదుల వల్ల, అరాచకశక్తుల వల్ల జరిగే ప్రమాదములనుంచి మనల్ని మనం కాపాడుకోలేక పోతున్నాం.
       
          మన సరిహద్దులు విభిన్న ప్రకృతులు గలవి.
           
                 ఒక ప్రక్క రాజస్థాన్ ఎడారుల్లో విశాలమైన నిర్జనభూములు, కంచెలు , ఒంటెల మీద ప్రయాణాలు , ఇసుకతుఫాన్ల మధ్యలో విపరీత పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటూ ఉన్న కొలది ఆయుధ సామాగ్రి, ఆహార సామాగ్రి తో సర్దుకుంటూ అనుక్షణం అప్రమత్తంగా కాపలా కాస్తూ, మధ్యమధ్యలో ప్రక్క దేశం బాధ్యతా రహితంగా కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాలను ఉల్లంఘిస్తూ యుద్ధంలేని సమయాల్లో కూడా ప్రాణఘాతకపు పనులకు పాల్పడుతూ ఉంటే కర్తవ్యదీక్ష నేనాడూ కల్లో కూడా మరువకుండా  పనిచేస్తూ ఉంటారు మన సైనికులు.

       ఇంకోప్రక్క ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో చీకటిలో, చిట్టడవుల్లో, చినుకుల నిరంతర రాపిడిలో , మెల్లగా జారిపోయి దూరిపోయే దురాలోచనాపరులైన ఆగంతకులతో తెముల్చుకోడంలో మునిగి తేలుతున్న సైనికులకు అనుక్షణం దోమల స్వైరవిహారంతో ఎడతెగని ఇబ్బందులు. ముఖానికి కూడా దోమతెర వంటిది పూర్తిగా మూయబడినట్టి వస్త్రధారణతో కర్తవ్యదీక్షా పరాయణులై ఆరుగంటల మాపటి  పొద్దుకే అర్థరాత్రి కూడా మనం చూడని చిమ్మ చీకటి, వాహనపు ఫ్లడ్ లైట్ పడినంత మేరా తప్ప చుట్టూ కన్నులు పొడుచుకొని చూసినా కానరాని కారుచీకట్లు. రాత్రీ పగలూ కాపలా కాస్తూ ప్రక్కదేశంలో కలిసిపోయినట్టున్న సరిహద్దు రేఖల పైని గ్రామాల్లో నిరంతరం అప్రమత్తంగా పనిచేస్తూ ఉంటారు మన సైనికులు.
     ఇంకోప్రక్క వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తులో చలికొండల్లో తాగే నీళ్ళు కూడా గడ్డ కట్టుకొని పోయే మంచుప్రదేశాల్లో, బలమైన ప్రక్కదేశం పైకి నవ్వుతూ, కాళ్ళక్రింద గోతులు, సొరంగాలు తవ్వుతూంటే అనుక్షణం మళ్ళీ అప్రమత్తంగా ఉంటూ, ఎటువంటి అలసత్వం లేకుండా అంతర్జాతీయ శాంతి సూత్రాలకూ, స్వంతదేశపు నీతిసూక్తులకూ ఎప్పుడూ ఎటువంటి ద్రోహమూ చేయకుండా, ఉన్నట్టుండి మోసపూరిత శత్రుదేశాల తూటాలకు బలిఅవుతున్న తోటి సైనికులను చూస్తూ కూడా ఏమాత్రం వెనుకంజ వేయకుండా నిలిచి కాపాడుతుంటారు మనల్ని మన సైనికులు.
    ఇంకోప్రక్క నీళ్ళల్లో గాలుల్లో కూడా మనపై దాడులు జరగకుండా అనుక్షణం జాగ్రత్త గా దేశాన్ని రక్షిస్తున్నవారి
సేవలూ ఏనాటికీ మనం మరువలేనివి. మరువరానివి. ఏమాత్రమూ మిగతా ఉద్యోగాలతో పోల్చరానివి.
ఆ త్యాగధనులకూ , వారి కుటుంబాలకు ఇవే నా నమోవాకాలు.
       తొంభైశాతం మంది సైనికులు చేసిన సేవలను ఏనాడూ తలచక పోయినా, వారిలో కొద్దిమంది చేసే అఘాయిత్యాలకు బలి అయిన వారి పై సానుభూతి చూపుతూ వీరసైనికులను వేలెత్తి చూపడం సరికాదు. అదీ చేయాల్సిందే ఇదీ చేయాల్సిందే. తప్పునెత్తి చూపేవారు, వారు చేసే సేవలనూ గుర్తించాలన్నది అత్యాశకాదు.
      ప్రభుత్వం కూడా వారి వేతనాలు, కనీస అవసరాలు , చలిలో ఎండలో వారికి కావలసిన ఆత్మరక్షణ పరికరాలు, ఆహారసామాగ్రి , ఆయుధ సామాగ్రి ఏ ఆలస్యం లేకుండా పంపించాలని మనందరం కోరుకోవాలని నా అభిప్రాయం.

19, నవంబర్ 2014, బుధవారం

ఆనాటి జాతీయ రచనలు

       వందేమాతరం పలుకునే నిషేధించి కఠినంగా అప్పటి దురాక్రమణదార్లు ప్రవర్తిస్తున్నప్పటికీ, మొక్కవోని ఆత్మస్థైర్యంతో వెనుదీయని గుండెబలంతో మన జాతీయస్ఫూర్తిని పెంపొందించే విధంగా జనచైత్యన్యం కదం తొక్కే విధంగా కవులు ఎందరో ఎన్నో జాతీయ రచనలు చేసినారు.
    గురజాడ అప్పారావు గారి దేశమును ప్రేమించుమన్నా మంచియన్నది పెంచుమన్నా అటువంటిదే. రాయప్రోలు వారి సిరులు పొంగిన జీవగడ్డయి పాలుబారిన భాగ్యసీమై అటువంటిదే.
  ఇప్పుడు మరి కొన్ని చూద్దాము.
****************
బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతమ్మ గారి స్వరాజ్యసమస్య అన్న పద్యగ్రంథము లోని పద్యము.

సకల రత్న ప్రభా చటులాంబరంబైన హిమనగం బాత పత్రముగ మెరయ
చేరి భాగీరథీ సింధునదీ తటుల్ విమల వీచీ చామరములు వీవ
ప్రాక్పశ్చిమాగ్ర భూముల గొల్చి గభీర వారిధీశ్వరులు కైవార మొసగ
ఆర్షసంతతి యుదాత్తాను దాత్తములైన  స్వరములు స్వస్తి వాచనములిడగ
ముప్పదియు మూడుకోటుల ముద్దు సతులు
సమత తన యాజ్ఞ శిరసావహింప
సింహళద్వీప పీఠికాసీన యగుచు
కరుణ జగమేలుగాత మాభరతమాత.

గౌతమీ కృష్ణవేణి తుంగభద్రాది పావనోదక ముగ్గుబాలు త్రావి
నన్నపార్యాది మాన్య కవిత్రయము చేత నల్లనల్లన మాటలాడనేర్చి
ఆంధ్రరాష్ట్ర స్థాపనాచార్య వర్యుడౌ విష్ణువర్ధను భుజాపీఠి నెక్కి
ఆంధ్రసేవాపరాయణ కృష్ణ రాయాది పతులచే సకల సంపదల బొదవి
కడుపు చల్లగ గాంచి పెక్కండ్ర సుతుల
బహువిక్రమతేజః ప్రభావధనుల
నిస్సమాన మహోన్నతి నెగడినట్టి
ఆంధ్రమాతా నమస్కారమమ్మ నీకు.
*********************
జాషువా గారి ప్రసిద్ధ పద్యము

సగరమాంధాత్రాది షట్చక్రవర్తుల యంకసీమల నిల్చినట్టి సాధ్వి
బుద్ధాది ముని జనంబుల తపంబున మోద బాష్పము ల్విడిచిన భక్తురాలు
కాళిదాసాది సత్కవి కుమారుల గాంచి కీర్తినందిన పెద్ద గేస్తురాలు
కమల నాభుని వేణుగాన సుధాంభోది మునిగిదేలిన పరిపూతదేహ
సింధు గంగానదీ జల క్షీరములను
కురిసి బిడ్డల బోషించుకొనుచున్న
పచ్చి బాలింతరాలు మా భరతమాత
మాతలకు మాత  సకలసంపత్సమేత
****************

మన రాజపుత్రవీరుల శౌర్యచరిత్రలు దాస్యములో మగ్గి ఎలా కాంతి సమసినాయో చెపుతూ
ఓలేటి నారాయణమూర్తి గారు
సూత్రయుగముల శుద్ధవాసన
క్షాత్రయుగముల చండశౌర్యము
చిత్ర దాస్యముచే చరిత్రల
చెరిగిపోయెర తమ్ముడా!!

జనపదుల గీతాలూ ఎంత ఉత్తేజపూరితంగా ఉన్నాయో చూడండి.

అచ్చరాలొచ్చీ అచ్చన గాయలాడుకుండే రాజ్యములో రయ్యో కొయ్యోడ!
కిన్నరులొచ్చీ కీర్తనపాడే కీర్తివంత రాజ్యములో రయ్యో కొయ్యోడ!

కొయ్యోడ= కోయవాడా!

************
గరిమె ళ్ళ సత్యనారాయణ గారి

నూరు మంది మలబారు వాసులానూ
 కూరినాడొక పెట్టె లోన (!!!అమ్మో, పాపం కదా!!)
గాలి దూరనీయడు ఇంచుకైన
నోట నీరు పోయడు దేవునాన

పరపాలకులదౌర్జన్యాలు చూడండి. గుండెలవిసిపోతాయి.

******************

చారిత్రక క్షేత్రాలూ పుణ్యక్షేత్రాలూ శిథిలమైనాయని చూపి చెప్పడము దేశము వన్నె తరిగి కృశిస్తున్నదనీ, అన్యాపదేశంగా దేశాన్ని నీవు పునర్నిర్మించవలెననియు చెప్పడమే.

శేషాద్రి రమణకవుల పలుకులు
అది తటాకము కాదాంధ్ర కుమార అరివీర దుస్సాధ్యమైనట్టి పరిఘ
అద్ది కుంకుమము గాదాంధ్ర కుమార తెలుగు నెత్తుటి గడ్డ దెరలిన దుమ్ము
****************

ఓరుగల్లు కోట దుస్థితి గురించి వానమామలై వరదాచార్యులు
కుక్కలు చింపు విస్తరిగ కూలిన యోర్గలు కోటకంటివే?
మక్కువ ఊపిరుండియును మూతికి మీసము గల్గు నాథుడా
*********************

కొడాలి సుబ్బారావు
శిలలు ద్రవించి యేడ్చినవి జీర్ణములైనవి తుంగభద్రలోపల
గుడి గోపురమ్ములు సభాస్థలులైనవి కొండముచ్చు గుంపులకు
************

పురిపండా (అప్పలస్వామి)
భయద దాస్య విశృంఖలా బంధితుడవు ఓయి! జీవచ్ఛవాంధ్రుడా!
ఒక్కమారు ఒలుక నిమ్మిట నింత కవోష్ణ బాష్ప మలినధార స్వాతంత్ర్య సంప్రాప్తి కొఱకు
 *************

కాళోజీ
ఇల పుట్టిననాటి నుండి ఇలవేల్పుగ నిల్చి మనల ఇరుగుపొరుగు
దుండగాల కొరగాకుండగ కాచిన హిమవంతునికాపద యట
పదపదపద ఆదుకొనగ ఆంధ్రావళి అండదండ అస్సాముకు అందింపగ
నయ్యర్లకు తోడ్తోడుగ నాయర్లను నిలిపి ఉంచ
బదరీనాధుని రక్షకు మధురను కంచిని కదుపగ
కాశ్మీరమునకు జంటగ కన్యాకుమారిని నిలుపగ
బిహారీల రణభేరిగ మహా రాష్ట్రము హుంకరింప
గురుగోవిందుని గర్జన ఘార్జరులను కదలింపగ
కర్ణాటక చాముండియే కలకత్తా కాళికాగా
కైలాసము పిలుపును విని కాకతి చిందులు త్రొక్కగ
ఏడుకొండలెలుగెత్తుచు హిమవంతుని పురిగొల్పగ
నగరము చేయూతకు రంగము ఎగిరి దుముక
శైలము గంతులిడుచు శీత నగరము నాదుకొనగ
కలము కుంచె కదలింపుము
సరిహద్దును కాపాడే జై సేనా జైహింద్
లద్దాకును కాపాడే లచ్చన్నా జై హింద్
ఈశాన్యము రక్షించే ఎంకన్నా జైహింద్
ప్రాణాలకు లెక్కించని పంజాబీ జైహింద్
అరచేతిలో తల ఉన్న అస్సామీ జై హింద్
సాదోబా జై హింద్ మదోజీ జైహింద్
మల్హారూ జైహింద్
******************

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
పాడినగీతమే మరల బాడెదం గూడిన భావమే మరి గూడెద వేమి పేయవలె గుండియ శోషలి దుఃఖ వేదనల్ గాడిన
నా హృదంతర ముఖంబున మా తొలినాటికీర్తి రాపాడిన నాదు వాక్కులెగబారదు నూత్నపథాల వెంబడిన్.

నా జాతి పూర్వ ప్రథాజీవరహితమై శక్తి నాడుల యందు చచ్చిపోయి
నా మాతృభూమి తేజో మహాశ్యుతుని బ్రహ్మ క్షత్రతేజంబు మంటగలిపి
నా మాతృభాష నానా దుష్ట భాషల యౌద్ధత్యమును తల నవధరించి
నా తల్లినేల నేనాటి వాచారముల్ పై మెరుగులు చూచి భ్రమసిపోయి
ఏమి మిగిలినదీనాటికిట్లు
పొంగులొలయు వర్షానదీ గభీరోదకముల
దైన్యగర్భచారిత్రముల్ దక్క భిన్నగిరి
శిఖర దుర్గ పరిదీన గీతి దక్క
***************


తుమ్మల సీతారామమూర్తి
నీ రమణమూర్తి కమనీయ వచస్స్ఫురణంబు దాతృతాగౌరవ  మద్వితీయ రసికత్వ విభూతి విశిష్ట శౌర్య విద్యా రుచిరత్వ మంతకొని యాడినా మత్కవితా పిపాస చల్లారదదేమి తల్లి! ఇది యారక మారక ఇట్లె నిల్చుతన్.
అన్నారు.
" తథాస్తు" అని దీవించును గాక తెలుగుతల్లికి తల్లి.


డా శ్రీపాద గోపాల కృష్ణమూర్తి గారిచే రచింపబడిన అర్థశతాబ్దపు ఆంధ్రకవిత్వం పుస్తకం నుంచి  తీసుకోబడిన వివరాలివి.

 _/\_        _/\_       _/\_         _/\_       _/\_